به گزارش آوای هگمتان؛ در حالی که پروژه کنارگذر غربی همدان سالهاست بهعنوان یکی از طرحهای کلیدی در حوزه زیرساختهای حملونقل استان مطرح است، اما همچنان در پیچوخم تأمین اعتبار و اجرای کامل باقی مانده است. اظهارات اخیر عباس صوفی، نماینده مردم همدان و فامنین در مجلس شورای اسلامی، مبنی بر نیاز این پروژه به ۲ همت اعتبار و تأکید بر تسریع در بهرهبرداری، بار دیگر نگاهها را به سمت این طرح نیمهتمام جلب کرده است. طرحی که به گفته مسئولان، میتواند نقش مؤثری در کاهش بار ترافیکی مرکز شهر و بهبود ارتباطات بینجادهای ایفا کند، اما در عمل، کندی پیشرفت آن و نبود شفافیت در روند اجرایی، پرسشهای جدی درباره اولویتبندی پروژهها، نحوه تخصیص منابع و… به دنبال داشته است.
گویی برخی نمیخواهند این پروژه اجرا و به پایان برسد؛ پروژهای که اگر به ثمر بنشیند همدان را از ترافیک ورودی شهر آزاد کرده و دیگر نیاز نیست مسافران عبوری و رانندگان وسایط نقلیه سبک و سنگین که از استان های ایلام، کرمانشاه و کردستان قصد عزیمت به پایتخت را دارند از داخل شهر همدان عبور کنند.
* ضرورت احداث کنارگذر بر کسی پوشیده نیست
دکتر حسن سجادزاده، عضو کارگروه معماری دانشگاه بوعلی سینا در گفت و گو با آوای هگمتان؛ با تأکید بر لزوم احداث کنارگذر در همدان گفت: هیچ دلیلی بالاتر از این نیست که امروز هر شهروندی که از همدان عبور میکند، بهوضوح متوجه میشود که این کلانشهر با وسعت، جمعیت و جایگاه تاریخی خود، فاقد کنارگذر یا کمربندی مناسب است. این در حالی است که حتی بسیاری از روستاهای کمجمعیت کشور نیز از چنین زیرساختهایی برخوردارند.
استاد تمام شهرسازی و معماری دانشگاه بوعلی سینا افزود: همدان نهتنها یک کلانشهر تاریخی است، بلکه بهعنوان کریدور ارتباطی میان چندین استان غربی و جنوبی کشور نیز عمل میکند. روزانه حجم بالایی از وسایل نقلیه، بهویژه کامیونهای سبک و سنگین، از داخل شهر عبور میکنند که این امر موجب افزایش ترافیک، آلودگی هوا، ناهنجاریهای شهری و حتی بروز تصادفات مرگبار شده است.
به گفته وی، احداث کنارگذر در شرق و غرب همدان میتواند نقش مؤثری در کاهش ترافیک عبوری، بهینهسازی مصرف سوخت و کاهش آلایندههای زیستمحیطی ایفا کند. با توجه به موقعیت راهبردی همدان در اتصال غرب به مرکز کشور، تسریع در اجرای این پروژه نهتنها یک ضرورت شهری، بلکه یک مطالبه ملی است.
* یکی از پیامدهای تأخیر انسداد محورها است
سجادزاده در ادامه با اشاره به پیامدهای سنگین عدم اجرای این پروژه تصریح کرد: در حوزه ترافیکی، شاهد افزایش روزافزون بار ترافیکی در محورهای ورودی شهر همدان از سمت ملایر، تهران و کرمانشاه هستیم. این محورها در ساعات اوج تردد، بهویژه در ایام تعطیلات، عملاً با انسداد مواجه میشوند؛ موضوعی که در تعطیلات نوروز نیز بهوضوح مشاهده شد.
وی افزود: این وضعیت نهتنها برای همدان، بلکه برای کل مسیرهای غرب کشور از منظر پدافندی نیز آسیبزا خواهد بود. ترافیک سنگین موجود، فشار مضاعفی بر زیرساختهای شهری وارد کرده و هزینههای نگهداری معابر را افزایش داده است. از سوی دیگر، این شرایط منجر به بروز آسیبهای اجتماعی، اقتصادی و زیستمحیطی گستردهای شده است.
عضو کارگروه معماری دانشگاه بوعلی سینا همچنین تأکید کرد: عبور مداوم کامیونهای سنگین از داخل شهر، موجب شکلگیری سکونتگاههای غیررسمی و توسعه مناطق حاشیهنشین شده است. در این مناطق، اقتصادهای موقتی و ناپایدار شکل میگیرند که نهتنها به توسعه پایدار کمکی نمیکنند، بلکه زمینهساز افزایش ناهنجاریهای اجتماعی در سطح شهر میشوند.
* فرصتهای از دسترفته برای توسعه پایدار
استاد شهرسازی و معماری دانشگاه بوعلی سینا با اشاره به مزایای اجرای این پروژه گفت: اجرای پروژه کنارگذر همدان میتواند دستاوردهای قابل توجهی در حوزه ترافیکی به همراه داشته باشد. از جمله این دستاوردها میتوان به کاهش تصادفات در سطح شهر و تسهیل در جریان عبور و مرور وسایل نقلیه اشاره کرد؛ موضوعی که نقش مهمی در کاهش فشار بر معابر شهری و بهبود کیفیت زندگی شهروندان دارد.
وی ادامه داد: یکی از چالشهای جدی شهر همدان، آلودگی صوتی و زیستمحیطی ناشی از تردد وسایل نقلیه سنگین و غیرمرتبط با بافت شهری است. این وسایل که صرفاً برای عبور از شهر وارد محدوده شهری میشوند، موجب افزایش آلودگی هوا و ایجاد سر و صدای مزاحم برای ساکنان شدهاند. اجرای کنارگذر میتواند با حذف این ترددهای مزاحم، آرامش نسبی را به شهر بازگرداند.
دکتر سجادزاده خاطرنشان کرد: این پروژه میتواند زمینهساز تحقق چشماندازهای توسعهای شهر همدان باشد. با کاهش بار ترافیکی و بهبود شرایط زیستمحیطی، فرصت مناسبی برای تمرکز بر پروژههای واقعی توسعهای از جمله طرحهای گردشگری، ارتقای کیفیت فضاهای شهری و بهبود سیما و منظر محورهای ورودی شهر فراهم خواهد شد.
*حلقه مفقوده این طرح خلا مطالعاتی است
وی تاکید کرد: با وجود اهمیت بالای این پروژه، تا آنجایی که اطلاع داریم، متأسفانه تاکنون هیچگونه مطالعه دقیق و علمی در زمینههای اجتماعی، اقتصادی، ترافیکی و زیستمحیطی برای پروژه کنارگذر همدان انجام نشده است. این در حالی است که چنین پروژهای با این وسعت و تأثیرگذاری، نیازمند بررسیهای کارشناسی و مطالعات جامع پیش از اجراست.
وی افزود: نبود مطالعات پایهای و تحلیلی، میتواند منجر به تصمیمگیریهای نادرست، اتلاف منابع و بروز مشکلات ثانویه در آینده شود. این مسئله ضرورت بازنگری در فرآیندهای برنامهریزی و اجرای پروژههای عمرانی در سطح شهر را دوچندان میکند.
گفتنی است؛ پروژه کنارگذر غربی همدان، اگرچه در ظاهر یک طرح عمرانی است، اما در واقع گرهگاه مسائل متعددی از جمله عدالت فضایی، توسعه پایدار، مدیریت شهری و حکمرانی کارآمد است. تحقق این پروژه نیازمند عزم جدی، تخصیص منابع کافی، و مهمتر از همه، تدوین مطالعات جامع و شفاف در تمامی ابعاد آن است. در غیر این صورت، این طرح نیز ممکن است به سرنوشت بسیاری از پروژههای نیمهتمام دیگر دچار شود؛ طرحهایی که سالها در حد شعار باقی ماندهاند.
