به گزارش آوای هگمتان؛ عباس عبادی صبح امروز در آیین افتتاحیه دوازدهمین کنگره سالانه اخلاق پزشکی ایران و نهمین کنگره اخلاق پرستاری در سالن همایشهای دانشگاه علوم پزشکی همدان با تأکید بر جایگاه بنیادین اخلاق اظهارکرد: اخلاق نه یک عنوان تشریفاتی، بلکه روح زنده و شرافت پایدار نظام سلامت است؛ اصلی که کیفیت خدمات، اعتماد مردم و کارآمدی ساختار درمانی کشور بر آن بنا شده است.
وی با قدردانی از دانشگاه علوم پزشکی همدان برای میزبانی این رویداد علمی افزود: در سه دهه گذشته، توجه عالمانه و نظاممند جامعه علمی کشور به حوزه اخلاق حرفهای دستاوردهای ارزشمندی از جمله توسعه آموزش، رشد قابل توجه تولیدات علمی در سطح منطقه و جهان و ایجاد ساختارهای منسجم نظیر کمیتههای اخلاق در سطح دانشگاهی و ملی را رقم زده است.
معاون پرستاری وزارت بهداشت، اقداماتی نظیر الزام به دریافت کد اخلاق در پژوهشهای زیستپزشکی را از گامهای مهم در صیانت از حقوق مردم و ارتقای کیفیت فعالیتهای علمی برشمرد و تأکید کرد: درک صحیح از اخلاق زمانی معنا پیدا میکند که در رفتار حرفهای تجلی یابد.
وی ادامه داد: همچنان فاصلهای میان آنچه در آموزش ارائه میشود و آنچه در حوزه خدمترسانی عملی رخ میدهد وجود دارد و مردم مشتاق مشاهده تجلی اخلاق در رفتار روزمره پزشکان، پرستاران، مدیران و تمام فعالان نظام سلامت هستند.
عبادی با اشاره به ضرورت همکاری میان متخصصان اخلاق، پزشکان، پرستاران، فلاسفه، حقوقدانان و صاحبنظران دینی تصریح کرد: باید دستورالعملهایی تدوین شود که اخلاق حرفهای از سطح توصیه به سطح هنجار و فرهنگ سازمانی ارتقا یابد؛ اصولی مانند تکریم بیمار، رضایت آگاهانه، حفظ حریم خصوصی، رازداری، مراقبت مشفقانه و موضوعاتی همچون اهدای عضو باید جزئی جداییناپذیر از رفتار حرفهای در همه مراکز سلامت باشد.
وی پیام اصلی همراهی دو کنگره اخلاق پزشکی و اخلاق پرستاری را تقویت زبان مشترک میان حرفهمندان و ارتقای کار تیمی در نظام سلامت دانست و همچنین با اشاره به سخنان وزیر بهداشت گفت: بخشی از مسیر تعالی اخلاق حرفهای بر عهده پژوهشگران و اندیشمندان است که باید شواهد علمی مورد نیاز برای پاسخ به پرسشهای نوظهور را تولید کنند اما مرحله کاربست و ترجمان دانش وظیفه سیاستگذاران و مجریان است و در صورت نبود اجرای صحیح، مباحث اخلاقی صرفاً در حد تعارف باقی میماند.
معاون پرستاری وزارت بهداشت در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به مجموعهای از چالشهای اخلاقی حوزه سلامت، بهویژه در حرفه پرستاری، خاطرنشان کرد: بخشی از وظیفه ما، توصیه به حاکمان و سیاستگذاران است؛ بهویژه در حوزه قانونگذاری که امروز نیز مورد تأکید نمایندگان مجلس قرار گرفت.
وی بیان کرد: برخی از چالشهای اخلاقی نظام سلامت در ابعاد ساختاری، فرهنگی، قانونی و حرفهای قابل بررسی است.
عبادی نخستین چالش را کمبود نیروی انسانی و فشار کاری عنوان کرد و افزود: شیفتهای طولانی، اضافهکارهای ناخواسته و خستگی مزمن، علاوه بر ایجاد فرسودگی شغلی، مانعی جدی در ارائه خدمت باکیفیت است؛ خدمتی که از حقوق اساسی مردم به شمار میرود و این شرایط خطر بروز خطاهای حرفهای و کاهش کیفیت مراقبت را افزایش میدهد.
وی چالش دوم را تعارض میان نیاز بیمار و محدودیتهای نظام سلامت دانست و گفت: گاه میان آنچه پزشک یا پرستار بر اساس دستورالعمل بالینی تشخیص میدهد و آنچه بیمار ترجیح میدهد اختلاف وجود دارد و این تعارض در فرهنگ ما و ادبیات دینی ممکن است ابعاد پیچیدهتری پیدا کند و تصمیمگیری اخلاقی را دشوار سازد.
معاون وزیر بهداشت ارتباطات چالشبرانگیز با بیمار و خانواده را نیز از موضوعات مهم اخلاقی برشمرد و افزود: پنهانکاری خانواده نسبت به بیمار، یا ارائهنکردن اطلاعات کافی از سوی درمانگران، بهویژه در شرایط حساس، میتواند تعارض و نارضایتی ایجاد کند و دخالتهای نابجای خانواده در روند درمان نیز گاهی چالشهای جدی به وجود میآورد.
وی در ادامه با اشاره به کمبود فضای فیزیکی، شلوغی بخشها و تعدد دانشجویان گفت: این مسائل کیفیت ارائه خدمت را تحتتأثیر قرار میدهد و گاهی سبب میشود حقوق بیماران در حوزهای مانند حریم خصوصی و رازداری نقض شود.
عبادی عنوان کرد: انتشار ناخواسته اطلاعات در محیط بیمارستان یا فضای مجازی یکی از تهدیدهای جدی است که با توسعه فناوری و حتی ورود هوش مصنوعی ممکن است تشدید شود.
وی تصمیمگیریهای اخلاقی پیچیده در حوزه مراقبت پایان عمر را از دیگر چالشها دانست و گفت: مسائلی مانند احیای قلبی_ریوی (CPR) و مراقبتهای پایان زندگی همچنان پرسشهای بیپاسخ فراوانی دارند.
